Κάστρο Μελίβοιας (Βελίκας)

Το Κάστρο Μελίβοιας, γνωστό και ως "Κάστρο Βελίκας", συνδυάζει μοναδικά την ιστορία, την αρχαιολογία και τη φυσική ομορφιά, προσφέροντας στον επισκέπτη ένα συναρπαστικό ταξίδι από την αρχαιότητα έως τα βυζαντινά χρόνια. Η στρατηγική του θέση επέτρεπε τον έλεγχο του παραλιακού περάσματος του Κισσάβου και του εύφορου κάμπου που απλώνεται στα νότια, ενώ από τα τείχη του η θέα προς το Αιγαίο είναι εντυπωσιακή.

Το κάστρο είναι χτισμένο πάνω στα ερείπια της αρχαίας Μελίβοιας, της ιστορικής πόλης των Μαγνήτων που ήταν γνωστή ήδη από τα ομηρικά χρόνια και τη συμμετοχή της στην Τρωική Εκστρατεία. Η οχύρωση που σώζεται σήμερα περιλαμβάνει στοιχεία από τρεις περιόδους, την ελληνιστική, την παλαιοχριστιανική και τη μεσοβυζαντινή, αποκαλύπτοντας τη μακραίωνη ιστορία του τόπου.

Από την Αρχαιότητα στο Βυζάντιο

Η αρχαία πόλη καταστράφηκε από τους Ρωμαίους το 168 π.Χ, αλλά ξαναγνώρισε ιδιαίτερη ακμή κατά τον 6ο αιώνα μ.Χ. στα χρόνια του αυτοκράτορα Ιουστινιανού. Συχνές πειρατικές επιδρομές, όμως, οδήγησαν στην σταδιακή εγκατάλειψη της, με τους κατοίκους της να αναζητούν ασφαλέστερες θέσεις είτε ψηλότερα στις πλαγιές του Κισσάβου, είτε στο γειτονικό Μαυροβούνι, στο άλλο σημαντικό βυζαντινό κέντρο της περιοχής, το κάστρο της Σκήτης.

Η οχυρωμένη έκταση καλύπτει περίπου 21 στρέμματα. Τα τείχη έχουν πάχος περίπου δύο μέτρα και σε αρκετά σημεία διατηρούνται σε ύψος έως και τριών μέτρων. Στη νότια και ανατολική πλευρά διακρίνονται πύλες, πύργοι και τμήματα κλιμάκων που προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για την εξέλιξη της βυζαντινής οχυρωματικής αρχιτεκτονικής. Οι ανασκαφές έχουν φέρει στο φως έναν οργανωμένο οικισμό του 6ου μ.Χ. αιώνα, με κατοικίες, αποθήκες, εγκαταστάσεις παραγωγής λαδιού και κρασιού, καθώς και μια εντυπωσιακή τρίκλιτη παλαιοχριστιανική βασιλική.

Για τον ταξιδιώτη που εξερευνά τις ακτές του Δήμου Αγιάς, η επίσκεψη στο κάστρο προσφέρει την ευκαιρία να γνωρίσει ένα σπουδαίο κομμάτι της ιστορίας του Κισσάβου, λίγα μόλις βήματα από την παραλία της Βελίκας και το απέραντο γαλάζιο του Αιγαίου.