Η «Ιεροτελεστία» του Τσιπουράδικου

Η παράδοση του τσιπουράδικου στο Βόλο έχει βαθιές ρίζες. Γεννήθηκε στις γειτονιές της Νέας Ιωνίας, με τους Μικρασιάτες πρόσφυγες του ’22, που έφεραν μαζί τους τις συνήθειες της μεσημεριανής ανάπαυλας, της παρέας και του μεζέ. 

Παλιότερα, μέχρι τη δεκαετία του ’70 περίπου, τα τσιπουράδικα άνοιγαν κυρίως μέχρι το μεσημέρι και θεωρούνταν περισσότερο μια «λαϊκή», ανδρική υπόθεση. Σήμερα, η εικόνα έχει αλλάξει πλήρως: το «ωράριο» έχει διευρυνθεί, όπως και η κοινωνική διαστρωμάτωση. Παρέες κάθε ηλικίας και φύλου απολαμβάνουν την εμπειρία, διατηρώντας όμως σε μεγάλο βαθμό τον αυθεντικό χαρακτήρα της.

Τα «πεινάσματα»

Η εμπειρία ξεκινά με το κρίσιμο ερώτημα: «Με γλυκάνισο ή χωρίς;». Δεν είναι απλώς επιλογή γεύσης· είναι σχεδόν δήλωση χαρακτήρα, μια μικρή αφορμή για πειράγματα και ιστορίες. 

Ακολουθούν τα πρώτα τσίπουρα και μαζί τους τα πρώτα «πεινάσματα», οι μεζέδες δηλαδή. Ίσως λίγη σαρδέλα, ίσως κάτι παστό ή ένα απλό τουρσί. Παραγγελίες δεν χρειάζονται! Εδώ ο μεζές δεν είναι επιλογή, είναι μέρος της αφήγησης. Τα μικρά μπουκαλάκια, τα γνωστά «25αράκια», μαζεύονται σιγά-σιγά και το τραπέζι αλλάζει πρόσωπο, «αναβαθμίζεται»: κουτσομούρα, ψητά ψάρια, χταπόδι, πατάτα στη θράκα, γαρίδες. Αν η κουβέντα τραβήξει και η στοίβα με τα μπουκαλάκια μεγαλώσει, μπορεί να εμφανιστούν ακόμη και μύδια ή καραβίδες.

Το σημαντικότερο στοιχείο της βολιώτικης ιεροτελεστίας είναι ο ρυθμός. Δεν υπάρχει βιασύνη — το τσίπουρο πίνεται αργά, οι μεζέδες διαδέχονται ο ένας τον άλλο και η συζήτηση γίνεται το βασικό «πιάτο». Το ωραίο με αυτή την εμπειρία είναι ότι δεν κορυφώνεται ποτέ πραγματικά, απλώς κυλά. Δεν υπάρχει «τέλος», μόνο η στιγμή που κάποιος θα πει «να πάρουμε άλλο ένα;» και όλοι θα συμφωνήσουν χωρίς δεύτερη σκέψη.

Image

Η «τοπογραφία» των τσιπουράδικων

Αν περπατήσετε στο παραλιακό μέτωπο, θα βρείτε τραπέζια λουσμένα στο φως, με θέα στον Παγασητικό Κόλπο και τον ήχο των ποτηριών να μπερδεύεται με τον ήχο της θάλασσας. Οι «παλιοί» τα θεωρούν κάπως «τουριστικά». Στο κέντρο της πόλης θα βρείτε «mainstream» επιλογές. Στα Παληά η ατμόσφαιρα θυμίζει παλιές ταβέρνες μιας άλλης εποχής. Αν όμως αναζητάτε την πραγματικά αυθεντική εμπειρία μιας παλιάς, καθημερινής συνήθειας, πρέπει να κατευθυνθείτε προς τις προσφυγογειτονιές της Νέας Ιωνίας.

Κάθε περιοχή έχει το δικό της ύφος, αλλά παντού η φιλοσοφία είναι ίδια: χαλαρός χρόνος, μικρά ποτήρια, μεγάλη παρέα. Για τον ταξιδιώτη, το τσιπουράδικο είναι κάτι περισσότερο από γεύμα. Είναι ένας τρόπος να μπει στον παλμό της πόλης, να καταλάβει πώς η απλότητα γίνεται τελετουργία και πώς η φιλοξενία μπορεί να χωρέσει μέσα σε ένα μικρό ποτήρι.