Με απόσταση 41 ναυτικών μιλίων από τον Βόλο και μόλις 2,4 μιλίων από τις ακτές του Νότιου Πηλίου, η Σκιάθος είναι το νησί των Σποράδων που βρίσκεται εγγύτερα στην ενδοχώρα. Αν προσθέσουμε το γεγονός ότι είναι το μοναδικό νησί του συμπλέγματος που διαθέτει αεροδρόμιο, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι είναι το πιο εύκολα προσβάσιμο. Επιπροσθέτως, αποτελεί μια εξαιρετική «βάση» για τους ιστιοπλόους που επιθυμούν να εξερευνήσουν αυτή τη μαγική πλευρά του Αιγαίου. Αρκούν αυτοί οι πρακτικοί λόγοι να δικαιολογήσουν το “success story” του νησιού; Ασφαλώς, όχι!

Πρώτα απ’ όλα, η Σκιάθος είναι ένα πολύ ιδιαίτερο νησί με διακριτό «χαρακτήρα» και τουριστική «παράδοση». Έχει χαρακτηριστεί Τοπίο Εθνικής Αξίας καθώς διαθέτει εντυπωσιακές παραλίες, εναλλαγή φυσικών τοπίων -παρά το μικρό της μέγεθος -, ενδιαφέρουσα αρχιτεκτονική, μεγάλο πολιτιστικό πλούτο και πανάρχαια ιστορία.

Το νησί κατοικείται από τους προϊστορικούς χρόνους και είναι ένα από τα ελάχιστα, αν όχι το μοναδικό, που διατηρεί το ίδιο όνομα στο πέρασμα των χιλιετιών. Κατοικήθηκε αρχικά κατά πάσα πιθανότητα από Πελασγούς, αργότερα πιθανόν και από Κρήτες. Στα 800 π.Χ, η αρχαία πόλη βρισκόταν περίπου στη θέση της σημερινής και παρέμεινε εκεί μέχρι τον 14^ο αιώνα μ.Χ. όταν οι κάτοικοι, λόγω συνεχών πειρατικών επιδρομών, αναγκάστηκαν να μετοικήσουν στη μεσαιωνική πρωτεύουσα, το Κάστρο, στα βόρεια του νησιού. Αν και το Κάστρο εγκαταλείφθηκε το 1830, με την ενσωμάτωση της Σκιάθου στο Νέο Ελληνικό Κράτος, μια επίσκεψη στα ερείπια του πάνω στον επιβλητικό βράχο, είναι κάτι που δεν πρέπει να παραλείψετε!

Image

Η Πόλη της Σκιάθου

Η Πόλη της Σκιάθου είναι στην ουσία ο μοναδικός οικισμός και η διαρκώς παλλόμενη «καρδιά» του νησιού. «Επανιδρύθηκε» στη θέση της αρχαίας πόλης, μετά την απελευθέρωση από τον Οθωμανικό ζυγό και την εγκατάλειψη του Κάστρου. Εντυπωσιάζει με την πρώτη ματιά τους επισκέπτες που έρχονται με το καράβι, με την πυκνή δόμηση, τη αμφιθεατρική χωροταξία και την πολύ όμορφη, μικρή χερσόνησο, το Μπούρτζι να την χωρίζει στα δύο. Το Μπούρτζι, αυτός ο κατάφυτος βράχος, φιλοξενούσε κάποτε, Ενετικό κάστρο, μετά την απελευθέρωση Λαζαρέτο (λοιμοκαθαρτήριο), στις αρχές του 20^ου αιώνα Δημοτικό Σχολείο και σήμερα ένα όμορφο καφέ – εστιατόριο, αλλά και το βραβευμένο Μουσείο Ναυτικής και Πολιτιστικής Παράδοσης Σκιάθου που ταξιδεύει τον επισκέπτη στους δύο αιώνες ναυπηγικής και ναυτικής Ιστορίας του νησιού. Πάνω απ’ όλα, το Μπούρτζι, χωρίζει τα λιμάνια της πόλης σε «παλιό» και «νέο».

Το επίκεντρο της κοινωνικής και εμπορικής ζωής είναι ο Πεζόδρομος Παπαδιαμάντη με δεκάδες καταστήματα πάσης φύσεως και κίνηση όλο το 24ώρο. Σ’ ένα παράδρομο του θα βρείτε το Σπίτι – Μουσείο Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, το οίκημα όπου γεννήθηκε και έζησε ο επιφανέστερος Σκιαθίτης, ο «κοσμοκαλόγερος» των Ελληνικών Γραμμάτων. Στον πεζόδρομο θα βρείτε και το «Σκιαθίτικο Σπίτι», μια αξιέπαινη ιδιωτική προσπάθεια, η οποία διασώζει τον τρόπο ζωής του περασμένου αιώνα στους χώρους ενός παλιού πέτρινου διώροφου οικήματος. Ανατολικά του πεζόδρομου βρίσκεται ο λόφος με την εκκλησία του Αγίου Νικολάου, το σημείο με την ωραιότερη πανοραμική θέα της πόλης. 

Image

Μεγάλο μέρος της αρχιτεκτονικής ταυτότητας της Σκιάθου χάθηκε με τον βομβαρδισμό της πόλης από τους Γερμανούς το 1944. Παρ’ όλα αυτά παραμένει γραφική καθώς έχει διατηρηθεί η χαμηλή δόμηση και τα στενά σοκάκια με τις μικρές πλατείες πάντα προδιαθέτουν για ωραίες, «άσκοπες» βόλτες. Αν θέλετε όμως να βιώσετε πραγματικά την ατμόσφαιρα της «παλίας» Σκιάθου και να δείτε κάποια σωζόμενα δείγματα τοπικής αρχιτεκτονικής, θα πρέπει να περπατήσετε στις Πλάκες,  έναν «λαβύρινθο» από στενά δρομάκια στο νοτιοανατολικό άκρο της πόλης.

«Κάτω» από τις Πλάκες, το παλιό λιμάνι, είναι μια από τις πιο ζωντανές «γωνιές» της πόλης με πολλά εστιατόρια και καφέ. Πιθανότατα είναι το σημείο από το οποίο θα ξεκινήσετε τη βραδινή σας εξόρμηση με ένα πρώτο, χαλαρό πότο στις «μαξιλάρες». Για περισσότερη «ένταση» και ψηλότερα ντεσιμπέλ θα κινηθείτε ανατολικά του νέου λιμανιού, προς το αεροδρόμιο, το οποίο βρίσκεται μόλις λίγες εκατοντάδες μέτρα από την πόλη και αποτελεί ένα από τα δημοφιλέστερα σημεία για “Plane Spotting” στην Ευρώπη!

Image

Οι παραλίες του νησιού

Δεκάδες είναι οι επιλογές για μπάνιο στη Σκιάθο και βρίσκονται και στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Η πιο κοντινή στην πόλη, προσβάσιμη με τα πόδια, είναι η Μεγάλη Άμμος, ενώ αρκετά κοντά, στο βόρειο άκρο του αεροδρομίου βρίσκεται η παραλία Ξάνεμος. Οι πιο δημοφιλείς, απάνεμες και ρηχές παραλίες βρίσκονται στη νότια ακτή του νησιού. Αχλαδιές, Τζανεριά, Καναπίτσα, Βρωμόλιμνος, Αγία Παρασκευή, Τρούλος, Μάραθα, αποτελούν μια βεντάλια επιλογών πριν καταλήξετε στην “celebrity” του νησιού, τις διάσημες Κουκουναριές. Γι’ αυτούς που δεν λένε ποτέ «όχι» σ’ ένα καλό beach party, δίπλα στις Κουκουναριές βρίσκεται η «ζωηρή» Μεγάλη Μπανάνα, ενώ για αυτούς που προτιμούν πιο χαμηλούς τόνος, πολύ κοντά βρίσκεται και η Μικρή Μπανάνα.

Αν ρωτήσετε του ντόπιους πιθανότατα θα σας προτείνουν παραλίες στα άλλα τρία σημεία του ορίζοντα. Δυτικά, την Αγία Ελένη, την Κρυφή Άμμο και το Μαντράκι. Βόρεια, την Ελιά, τον Άγκιστρο, τον Μικρό και Μεγάλο Ασέληνο και τις Λυγαριές. Ανατολικά, τον Μέγα Γιαλό και φυσικά τα Λαλάρια. Τα Λαλάρια ανταγωνίζονται σε φήμη και φωτογένεια τις Κουκουναριές και η φυσική πέτρινη αψίδα στην άκρη της παραλίας είναι ένα από τα πιο πολυφωτογραφημένα σημεία της Σκιάθου. Είναι προσβάσιμη μόνο από τη θάλασσα με τα τουριστικά πλοιάρια που αναχωρούν καθημερινά ανά τακτά χρονικά διαστήματα και κάνουν τον περίπλου του νησιού. 

Πολλές από τις νότιες παραλίες προσφέρουν δυνατότητα για θαλάσσια σπορ, ενώ είναι χαρακτηριστικό ότι λειτουργούν 15 σχολές σκι. Τα κρυστάλλινα νερά του προσφέρονται για καταδύσεις. Σχολές καταδύσεων μπορούν να σε μεταφέρουν στις νησίδες Άρκος και Ρέπι με τους φαντασμαγορικούς βυθούς. Στον Άρκο, αλλά και στον Τσουγκριά, άλλη μια ακατοίκητη νησίδα της Σκιάθου, θα βρείτε και πολύ όμορφες παραλίες. Στον Τσουγκριά, αξίζει να επισκεφθείτε και το εκκλησάκι του Αγίου Φλώρου που γιορτάζει στις 18 Αυγούστου.

Image

Φύση και δραστηριότητες

Όσο κι αν τα «τεχνοκρατικά» στοιχεία αδυνατούν να περιγράψουν το μεγαλείο της φύσης, στην προκειμένη περίπτωση κάποιοι αριθμοί είναι ενδεικτικοί του φυσικού πλούτου της Σκιάθου. Η χλωρίδα της αριθμοί περίπου 700 είδη, νούμερο τεράστιο για ένα τόσο μικρό νησί. Τα 2/3 του νησιού καλύπτονται από Αισθητικό Δάσος, ένα από τα 19 της Ελλάδας. Η Σκιάθος έχει δύο περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, δύο υγρότοπους και δύο καταφύγια άγριας ζωής και ενώ οι Κουκουναριές με τη λίμνη Στροφυλιάς πίσω τους, αποτελούν περιοχή, η οποία ανήκει στο οικολογικό δίκτυο Natura 2000 και καλύπτει έκταση πάνω από 888 στρέμματα.

Ένα τέτοιο μαγικό φυσικό περιβάλλον προσφέρεται για πλήθος εναλλακτικών δραστηριοτήτων από γιόγκα και διαλογισμό μέχρι μαθήματα μελισσοκομίας και ιππασία. Το γεγονός ότι οι υψομετρικές διαφορές δεν είναι μεγάλες (το μεγαλύτερο υψόμετρο είναι 433 μέτρα), καθιστά το νησί ιδανικό για εξερεύνηση με ποδήλατο. Η Σκιάθος έχει αποκτήσει σήμα πιστοποίησης Ποδηλατικού Προορισμού από το δίκτυο “Bike Friendly”. 

Η άνθηση του περιπατητικού τουρισμού παγκοσμίως βρίσκει πρόσφορο έδαφος και στη Σκιάθο. Το νησί διαθέτει ένα φροντισμένο, συντηρημένο και σηματοδοτημένο δίκτυο μονοπατιών και χωματόδρομων. Έχουν χαρτογραφηθεί 25 πεζοπορικές διαδρομές, διάφορων βαθμών δυσκολίας με συνολικό μήκος 197 χλμ. Είναι ο καλύτερος τρόπος να ανακαλύψετε την «μυστική» και «εσωστρεφή» Σκιάθο. Τα μονοπάτια περνούν από ρεματιές, πηγές, τρεχούμενα νερά, παλιά αλώνια, μύλους, τοποθεσίες που αναφέρονται από τον Παπαδιαμάντη, αλλά και τα πιο σημαντικά θρησκευτικά μνημεία, όπως της Μονή Παναγίας Εικονίστριας (Κουνίστρας), που είναι η πολιούχος της Σκιάθου και το τελευταίο «ενεργό» μοναστήρι του νησιού, την Ευαγγελίστρια με τον φρουριακό χαρακτήρα. Αν θέλετε να βιώσετε μια από τις πιο μυστηριακές εμπειρίες στη Σκιάθο, ελάτε στη Μονή Ευαγγελίστριας παραμονή Δεκαπεντάγουστου για να παρακολουθήσετε την περιφορά του επιταφίου της Θεοτόκου, ένα έθιμο που απαντάται σε ελάχιστα μέρη της Ελλάδας. Η περιφορά ακολουθεί μια πολύ όμορφη, ανηφορική διαδρομή ως το εκκλησάκι της Ζωοδόχου Πηγής, κατά την οποία οι πιστοί ψάλλουν, επιβεβαιώνοντας τον χαρακτηρισμό της γιορτής ως «Πάσχα του Καλοκαιριού».

Ένωση Ξενοδόχων Σκιάθου
Ενοικιαζόμενα Δωμάτια στη Σκιάθο

Περίπου 18 χλμ από τη Λάρισα, μια ευθεία δρόμος, στο βόρειο άκρο του Θεσσαλικού κάμπου, το «μονότονο», επίπεδο τοπίο αρχίζει να αλλάζει. Εκεί που οι καμπύλες της «άκαρπης» Μελούνας και η απρόσκοπτη θέα σε Όλυμπο και Κίσσαβο, κινούν το ενδιαφέρον στο βλέμμα του ταξιδιώτη, δίπλα στον παραπόταμο του Πηνειού, Ξηριά (ή «Τιταρήσιο») με την πολύτοξη γέφυρα, βρίσκεται ο Τύρναβος, η πέμπτη μεγαλύτερη πόλη της Θεσσαλίας. 

Image

Πολλά από τα τοπικά προϊόντα, αχλάδια, ροδάκινα, ακόμα και η φέτα, είναι γνωστά για την ποιότητα τους, όμως, κακά τα ψέματα, ο Τύρναβος είναι ταυτισμένος με την αμπελοκαλλιέργεια και τα μεθυστικά παράγωγά της. «Όλα αμπέλια!» είναι μια ευχή που συνηθίζεται ακόμα όταν τσουγκρίζουν τα ποτήρια, που θα πει «να ‘μαστε καλά να βάλουμε όλα τα χωράφια αμπέλια!» Και τείνουν να το πετύχουν! Σε μια σχετικά μικρή γεωγραφικά περιοχή, τα αμπέλια καταλαμβάνουν 25.000 στρέμματα, περίπου το 50% του συνολικού αμπελώνα της Θεσσαλίας. Αν και καλλιεργούνται διάφορες ποικιλίες, ο απόλυτος πρωταγωνιστής είναι το Μοσχάτο Τυρνάβου, όπως κατοχυρώθηκε να λέγεται από το 2013 η ποικιλία Μοσχάτο Αμβούργου. 

Πυρήνας της οινικής παραγωγής είναι ο Οινοποιητικός Συνεταιρισμός Τυρνάβου, που αριθμεί περί τα 500 μέλη, όμως συνεχώς προστίθενται νέα, σύγχρονα, επισκέψιμα οινοποιεία, ενώ τα τελευταία χρόνια φαίνεται να αλλάζει και ο προσανατολισμός από «απλά» κρασιά για το οικογενειακό τραπέζι σε πιο «ψαγμένες» προτάσεις.

Image

Τσίπουρο, με ή άνευ;

Ακόμα πιο διάσημο από τα τυρναβίτικα κρασιά είναι το τυρναβίτικο τσίπουρο με γλυκάνισο ή χωρίς. Από τα μέσα του φθινοπώρου, όταν παίρνουν μπρος τα εκατοντάδες καζάνια και ξεκινά το βράσιμο, και για τους επόμενους δύο μήνες, περίπου, οι μεθυστικές ευωδίες του μοσχάτου πλημυρίζουν την πόλη. Μικρές γιορτές στήνονται στα καζάνια των ιδιωτών αμβυκούχων (των αποκαλούμενων και «διήμερων» λόγω της ειδικής άδειας απόσταξης που λαμβάνουν) με το κέφι να ανεβαίνει μετά από μια μικρή περιφορά από καζάνι σε καζάνι. Οι εκατοντάδες τόνοι τσίπουρου που παράγονται από τους «μικρούς» ιδιώτες και τα «μεγάλα» αποσταγματοποιεία (700 τόνοι παράγονται μόνο από τον Συνεταιρισμό), διοχετεύονται στην Ελλάδα και το εξωτερικό. 

Η Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη (ΠΓΕ) ΤΣΙΠΟΥΡΟ ΤΥΡΝΑΒΟΥ έχει αναγνωριστεί με Ευρωπαϊκό Κανονισμό από το 1989, και μάλιστα είναι η μοναδική ελληνική πόλη -δήμος  που έχει τέτοια αναγνώριση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς οι άλλες γεωγραφικές ενδείξεις που αναγνώρισε η χώρα μας αφορούν σε ολόκληρα διαμερίσματα της Ελλάδας.  Ο Τύρναβος έχει επίσης αναγνωρισμένη την γεωγραφική ένδειξη ΟΥΖΟ Τυρνάβου. Λίγοι γνωρίζουν ότι το Ούζο, το απόσταγμα που κάποτε ήταν γνωστό ως «ματαβρασμένο ρακί», «βαφτίστηκε» στον Τύρναβο τον 19^ο αιώνα κατά τα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας στη Θεσσαλία. Πολλά περισσότερα για τα τυρναβίτικα αποστάγματα μπορείτε να μάθετε στο Μουσείο Αμπέλου – Οίνου – Οίκου Ανθρώπου (Τηλ. 2492350100), στο Αρχοντικό Καράσσου, ένα από τα ομορφότερα κτήρια της πόλης.

Image

Ο «παλαιός» πλούτος

Εκτός από τα αμπέλια, πλούτο χάριζαν κάποτε στον Τύρναβο και τα περίφημα υφάσματα του.  Οι Τυρναβίτες έμαθαν ήδη από τον 18ο αιώνα την τέχνη της βαφής και επεξεργασίας των νημάτων. Με τη μεγάλη παραγωγή τους σε κουκούλια έβγαζαν πρώτης τάξεως μετάξι και σιγά σιγά ανέπτυξαν το εμπόριο τους και μεγαλούργησαν. Τα μεταξωτά νήματα της πόλης εξάγονταν ακόμα και στο εξωτερικό, ενώ τα αριστουργηματικά, πρωτότυπα «σταμπωτά» του Τυρνάβου (τυπωτά μεταξωτά) ήταν περιζήτητα σε κάθε αρχοντόσπιτο της Θεσσαλίας, κι όχι μόνο. Η τέχνη των «σταμπωτών», δυστυχώς, εγκαταλείφθηκε γύρω στη δεκαετία του ‘60.  Σήμερα σώζονται ελάχιστα, κυρίως ως οικογενειακά κειμήλια. 

Σε αρχιτεκτονικό επίπεδο, τα ίχνη αυτού του «παλιού» πλούτου δεν είναι ευδιάκριτα. Λίγα είναι τα αρχοντικά που σώζονται και ανάμεσα τους ξεχωρίζει το αρχοντικό του Γεωργίου Καλακαλλά, του αείμνηστου Τυρναβίτη γλύπτη και καθηγητή της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών, δίπλα στον ναό της Αγίας Παρασκευής, με τις περίτεχνες ξυλοδεσιές του, τα σαχνισιά και το έντονο χρώμα της ώχρας, το οποίο, χρήζει άμεσης συντήρησης. Άλλα αξιοθέατα της πόλης είναι ο ναός της Παναγίας Φανερωμένης (17^ος αιώνας), το πολύτοξο γεφύρι του Ξηριά  και ακριβώς δίπλα το παλιό οθωμανικό χαμάμ (19ος αιώνας).

Image

Μπουρανί και Καρναβάλι

Το πιο σημαντικό «αξιοθέατο» της πόλης είναι βέβαια το Μπουρανί, το περίφημο αποκριάτικο έθιμο, ένα τολμηρό δρώμενο διονυσιακών καταβολών, ακατάλληλο για σεμνότυφους που διοργανώνεται το πρωί τη Καθαράς Δευτέρας στο λοφάκι του Προφήτη Ηλία, πριν «κατηφορίσει» κατά το μεσημεράκι στις πλατείες της πόλης. Το προηγούμενο βράδυ, διοργανώνεται το Τυρναβίτικο Καρναβάλι, ένα από τα 4-5 μεγαλύτερα της Ελλάδας. 

Μπορεί να μοιάζει με «σχήμα οξύμωρο», αλλά δίπλα στον χώρο όπου διοργανώνεται το «ακόλαστο» Μπουρανί, βρίσκεται το σημαντικότερο θρησκευτικό μνημείο της περιοχής, η Μονή Προφήτη Ηλία (πιθανότατα του 17^ου αιώνα). Στην ίδια περιοχή βρίσκεται και το Δασάκι του Αϊ -Λιά, ένας από τους αγαπημένους χώρους αναψυχής και άθλησης των ντόπιων. 

Λίγο ψηλότερα και ανατολικότερα, βρίσκεται το Λουσφάκι («μικρός λόφος»), μια προέκταση της Μελούνας, όπου θα δείτε διάσπαρτες, εγκαταλειμμένες «Καζάρμες», δηλαδή στρατιωτικά φυλάκια που επόπτευαν τα σύνορα Ελλάδας – Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μεταξύ 1881 και 1912 πάνω στη «Γραμμή της Μελούνας» (γνωστή και ως «Γραμμή Βερολινού» από την ομώνυμη Συνθήκη του 1878). «Κάτω» από τις νοτιότερες Καζάρμες, βρίσκεται η «Τρυπημένη», μια εντυπωσιακή φυσική αψίδα. Δυτικότερα βρίσκεται το Δαμάσι (που επλήγη βαριά από το σεισμό του 2021), ένα από τα μεγαλύτερα χωριά του Δήμου, πάνω από το οποίο βρίσκεται ένα κάστρο που εντυπωσιάζει με την έκταση που καταλαμβάνει. Λίγα πράγματα είναι γνωστά για το κάστρο αυτό, το οποίο πιθανότατα κτίστηκε κατά τους βυζαντινούς χρόνους.

Image

Οι λίμνες του Τυρνάβου

Λίγα χιλιόμετρα βόρεια της πόλης βρίσκονται οι δύο μικρές λίμνες της περιοχής. Η Βρύση αποτελεί έναν από τους πιο δημοφιλείς τόπους αναψυχής, ενώ το Μάτι Τυρνάβου (ή «Μάτι Αργυροπουλίου»), παρά το μικρό μέγεθος αποτελεί σημαντικό βιότοπο, όπου κάποτε αλιεύονταν μεγάλες ποσότητες καραβίδας. Το Αργυροπούλι είναι ένας ακόμα σημαντικός οικισμός που φημίζεται για την όμορφη πλατεία του, την εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής και τις ταβέρνες του.

Φεύγοντας από το Αργυροπούλι και αφού περάσετε τα Δελέρια θα φτάσετε στη Ροδιά, μια ακόμα «must» στάση για τους κρεατοφαγάδες. Λίγα χιλιόμετρα ανατολικά της Ροδιάς, ο Πηνειός περνάει από κάποιες στενωπούς, σχηματίζοντας όμορφους μαιάνδρους και εντυπωσιακά τοπία. 

Τελευταία στάση στην περιήγηση είναι ο Αμπελώνας, ο δεύτερος μεγαλύτερος οικισμός του Δήμου Τυρνάβου. Στην όμορφη κωμόπολη ξεχωρίζουν δύο πέτρινα κτίρια, ο επιβλητικός ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου και το παλιό Δημαρχείο. Ο Αμπελώνας χαρακτηρίζεται από μεγάλες ανοιχτές εκτάσεις, υπέροχες αλέες με δεντροστοιχίες και το πάρκο του Αγίου Γεωργίου όπου κάθε Σεπτέμβρη διοργανώνεται η Γιορτή Κρασιού με πολυήμερες πολιτιστικές εκδηλώσεις. 

Image

Τύρναβος και πολιτισμός

Παρά το γεγονός ότι ο Τύρναβος είναι μια σχεδόν αμιγώς αγροτική περιοχή γνωρίζει πλούσια πολιτιστική δράση. Στην περιοχή δραστηριοποιούνται δεκάδες σύλλογοι, πολιτιστικοί, μορφωτικοί, χορευτικοί, χορωδίες, θεατρικές ομάδες και μουσικά σχήματα.

Σημαντικό ρόλο παίζουν οι Βλάχοι της περιοχής με τους συλλόγους και τα έθιμά τους. Μεγάλο μέρος του πληθυσμού του Τυρνάβου έλκει την καταγωγή του από τα βλαχοχώρια της Βασιλίτσας Γρεβενών (Σαμαρίνα, Σμίξη, Αβδέλλα) ενώ πολλοί από τους Αργυροπουλίτες είναι Αρβανιτόβλαχοι (ή «Αρβαντόβλαχοι») με απώτερη καταγωγή από τις περιοχές της Κόνιτσας, του Πωγωνίου και του Γράμμου. Η αρμονική συνύπαρξη τους με τους «γηγενείς» Τυρναβίτες, εμπλουτίζει και «χρωματίζει» το πολιτισμικό φορτίο μιας, ούτως ή άλλως, ιστορικής περιοχής.

Μέχρι να τεθούν σε λειτουργία τα σύγχρονα τούνελ της Εθνικής Οδού Αθηνών – Θεσσαλονίκης η κοιλάδα των Τεμπών ένωνε ή χώριζε, ανάλογα με την οπτική γωνία του καθενός, Νότια και Βόρεια Ελλάδα. Προκαλούσε και ανάμικτα συναισθήματα. Από τη μια πλευρά, θαυμασμό για το υπέροχο τοπίο, από την άλλη, εκνευρισμό για τα συχνές καθυστερήσεις λόγω αυξημένης κίνησης. Με τις νέες σήραγγες, τα πράγματα έχουν απλοποιηθεί. Όποιος περνάει από τη Κοιλάδα των Τεμπών, το κάνει κατ’ επιλογή, για να απολαύσει αυτό το μαγικό τοπίο που σχηματίζει ο Πηνειός περνώντας ανάμεσα σε Όλυμπο και Κίσσαβο. Η κίνηση έχει λιγοστέψει. Τα περισσότερα μαγαζιά, καφέ και εστιατόρια, γύρω από τα παλιά διόδια, έχουν ερημώσει. Οι περισσότεροι μικροπωλητές γύρω από την εκκλησία της Αγίας Παρασκευής έχουν αναζητήσει αλλού στέκια. Ίσως να είναι και για καλό. Τα πλήθη που συγκεντρώνονταν κάποτε και η οχλοβοή που τα συνόδευε, μάλλον αποτρεπτικά λειτουργούσαν για κάποιον που ήθελε να απολαύσει το μαγευτικό τοπίο.

Image

Το πιο πολυσύχναστο κομμάτι της κοιλάδας, εκεί που σταματούν πολλοί για να την γνωρίσουν «εκ του σύνεγγυς», αλλά και για έναν καφέ ή γρήγορο «σνακ» είναι το σημείο της κρεμαστής πεζογέφυρας, η οποία, δυστυχώς, καταστράφηκε από το αδυσώπητο πέρασμα του Daniel. To εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής σκαλισμένο στο βράχο από τους σιδηροδρομικούς τον περασμένο αιώνα και το αγίασμα βαθιά σε παρακείμενη σπηλιά, παραμένουν στη θέση τους, όπως παραμένουν στη θέση και διάφορα αρχαιολογικά ίχνη.

Στην πλευρά του Κισσάβου

Χωρίς αμφιβολία το πιο «διάσημο» χωριό του σημερινού δήμου Τεμπών είναι τα Αμπελάκια, στις πλαγιές του Κισσάβου, πάνω από την είσοδο της κοιλάδας. Εξακολουθούν να αποπνέουν έναν αέρα αίγλης και αρχοντιάς από την εποχή (μέσα 18^ου αιώνα) που με τον Συνεταιρισμό τους, τα νήματα και κόκκινη βαφή από το φυτό Ριζάρι, είχαν κατακτήσει τις αγορές της Ευρώπης. Το κάστρο της Ωριάς, πάνω από το χωριό αποδεικνύει τη στρατηγική σημασία των Τεμπών! Επιστρέφοντας από τα Αμπελάκια στον κεντρικό δρόμο αξίζει μια στάση στο χωριό των Τεμπών και τον υπό αναστήλωση τεκέ των μπεκτασήδων δερβίσηδων, Χασάν Μπαμπά.

Image

Επόμενη στάση, η Ελάτεια. Το χωριό κρύβει ένα ανέλπιστο μυστικό, ένα πρότυπο λαογραφικό μουσείο, το Μουσείο Θεσσαλικής Ζωής, στην ουσία το αρχοντικό της οικογένειας Συρμακέζη, το οποίο οι σημερινοί ιδιοκτήτες έχουν μετατρέψει σε υποδειγματικό εκθεσιακό χώρο της αγροτικής και αστικής ζωής των τελευταίων 150 χρόνων, μέσα από τα προσωπικά αντικείμενα της οικογένειας. 

Ένα ακόμα προσεγμένο λαογραφικό μουσείο λειτουργεί και στο Συκούριο, φτιαγμένο κομμάτι-κομμάτι από τον ντόπιο ιστοριοδίφη Ιωάννη Πράπα. Θα το βρείτε στη θέση Μύλοι τοποθεσία με πολλά νερά και μύλους, οι οποίοι μάλιστα λειτουργούσαν και ως πηγή ηλεκτροδότησης του Συκουρίου, κάτι πρωτοποριακό για τα δεδομένα της εποχής. Σε μικρή απόσταση βρίσκεται και η «Μπάρα», μια μικρή τεχνητή λίμνη που αποτελεί αγαπημένο τόπο αναψυχής των κατοίκων

Το Συκούριο υπερηφανεύεται για το υπέροχο θέαμα που προσφέρουν την άνοιξη οι ανθισμένες αμυγδαλιές, αλλά βεβαίως και για τα ίδια τα αμύγδαλα. Συγκεντρώνει το συντριπτικά μεγαλύτερο κομμάτι της ελληνικής, αλλά και περίπου το 2% της παγκόσμιας παραγωγής και το γιορτάζει κάθε Σεπτέμβρη.

Image

Από το Συκούριο μετά από ορεινή, ασφάλτινη διαδρομή περίπου 12 χλμ. στις πλαγιές του Κισσάβου θα φτάσετε στο χωριό της Σπηλιάς, σε υψόμετρο περίπου 900 μέτρων. Αν είναι Σαββατοκύριακο, μην απορήσετε με το πλήθος των αυτοκινήτων, ανήκουν σε Λαρισαίους που έρχονται εδώ για να τιμήσουν τις ξακουστές ταβέρνες του χωριού. Από εδώ είναι πολύ εύκολη η πρόσβαση και στο Ορειβατικό Καταφύγιο Κισσάβου.

Στην πλευρά του Ολύμπου

Η άλλη πλευρά της κοιλάδας των Τεμπών, ανήκει στην επικράτεια του Ολύμπου και συγκεκριμένα στον μικρό «αδελφό» του, τον Κάτω Όλυμπο. Μια πρώτη απαραίτητη στάση πριν διασχίσετε την κοιλάδα με κατεύθυνση βόρεια θα κάνετε στου Γόννους για να επισκεφθείτε άλλο ένα εντυπωσιακό Λαογραφικό Μουσείο σε ένα πολυεπίπεδο παραδοσιακό αρχοντικό, αλλά και τη Δημοτική Πινακοθήκη. Από τους Γόννους, μετά από ανηφορική διαδρομή 23 χλμ. θα φτάσετε στο πανέμορφο ορεινό χωριό Καλλιπεύκη (παλιά ονομασία «Νεζερός») στα 1054 μέτρα υψόμετρο, όπου αξίζει να δοκιμάσετε τις ξακουστές πατάτες του. 

Έχοντας διασχίσει την κοιλάδα θα κατευθυνθείτε προς τη Ραψάνη. Γνωστοί και οι Ραψανιώτες για τα νήματα τους, την ίδια εποχή με τα Αμπελάκια, έψαξαν εναλλακτικές διεξόδους όταν το εμπόριο της κόκκινης βαφής άρχισε να παρακμάζει. Και τις βρήκαν στα αμπέλια τους. Οι Ραψανιώτες ανέκαθεν αγαπούσαν το κρασί, η παράδοση μάλιστα της αμπελοκαλλιέργειας έχει ενσωματωθεί στην τοπική αρχιτεκτονική, με κάθε σχεδόν σπίτι να διαθέτει υπόγειο με δικά του βαρέλια. Όλη τη τοπική παράδοση ξεδιπλώνεται στο Μουσείο Οίνου και Αμπέλου. 

Image

Τέσσερα περίπου χιλιόμετρα χωρίζουν τη Ραψάνη από ένα ακόμη «κρασοχώρι», τη γραφική Κρανιά κι άλλα τόσα περίπου από τον Πυργετό. Περνώντας από την ανατολική πλευρά της Εθνικής Οδού ένας χωμάτινος δρόμος θα σας φέρει στο παλιό Πετρογέφυρο, το οποίο παραμένει σχετικά άγνωστο στον πολύ κόσμο. Κάποτε ήταν φημισμένο χάρη στα πολλά του τόξα – από τα οποία σώζεται μόλις ένα- και με τα 40 μ. μήκος του ένωνε τον Πυργετό με το απέναντι χωριό του Ομολίου, στην άλλη όχθη του Πηνειού.

Το τέλος της διαδρομής ταυτίζεται με την κατάληξη του ίδιου του Πηνειού, ο οποίος σχηματίζει ένα μεγάλο Δέλτα ανάμεσα στο Στόμιο και τα Νέα Μεσάγγαλα, ένα εντυπωσιακό όσο και σημαντικό υγρότοπο. Η Κουλούρα – η οποία περιβάλλεται από απέραντες εκτάσεις με ηλιοτρόπια-, τα Μεσάγγαλα και το Καστρί-Λουτρό αποτελούν τις αγαπημένες παραλίες των Λαρισαίων βόρεια του Δέλτα.